به گزارش هنرقم، علی زنگنه: شهر قم به عنوان یکی از مهمترین قطبهای گردشگری مذهبی ایران، سالانه پذیرای میلیونها زائر است. با این حال، آمارها نشان میدهد که میانگین ماندگاری زائران در این شهر کمتر از یک روز است، در حالی که مسئولان استان هدفگذاری افزایش این مدت به حداقل سه روز را دنبال میکنند. این چالش، پیامدهای اقتصادی و فرهنگی قابل توجهی دارد و نیازمند بررسی عوامل و ارائه راهکارهای عملی است.
علل اصلی عدم ماندگاری زائران در قم
– ضعف زیرساختهای اسکان:
کمبود هتلها و مراکز اقامتی مناسب، بسیاری از زائران را مجبور به اقامت کوتاهمدت یا حتی شبمانی در چادرها میکند، در حالی که دسترسی به خدمات جانبی مانند سرویسهای بهداشتی و امکانات رفاهی محدود است.
حتی در مناسبتهایی مانند نیمه شعبان، با وجود تلاش گروههای جهادی برای اسکان رایگان، ظرفیتها پاسخگوی حجم زائران نیست .
نبود امکانات تفریحی و گردشگری:
قم از نظر جاذبههای جانبی مانند مراکز خرید، پارکها، یا اماکن تاریخی توسعهنیافته است، که این امر باعث کاهش انگیزه زائران برای تمدید اقامت میشود .
مشکلات حمل و نقل و پارکینگ:
تنگی معابر و کمبود پارکینگهای نزدیک به حرم و مسجد جمکران، رفتوآمد زائران را دشوار میکند .
پیامدهای اقتصادی و اجتماعی
از دست رفتن فرصتهای درآمدی: کوتاه بودن مدت اقامت زائران، باعث کاهش درآمد صنایع مرتبط مانند هتلداری، رستورانها، و فروشگاههای سوغات میشود .
کمرنگ شدن نقش قم به عنوان مقصد گردشگری: در مقایسه با شهرهایی مانند مشهد یا کربلا، قم نتوانسته از ظرفیتهای مذهبی خود برای جذب طولانیمدت زائران استفاده کند .
راهکارهای پیشنهادی
تکمیل پروژههای زیرساختی:
تسریع در اجرای طرحهایی مانند بلوار پیامبر اعظم (ص) که حرم حضرت معصومه (س) را به مسجد جمکران متصل میکند و توسعه فضاهای تجاری-تفریحی در مسیر آن .
افزایش تعداد هتلها و مهمانسراهای استاندارد با همکاری بخش خصوصی و نهادهای خیریه .
تبدیل قم از “معبر” به “مقصد”:
معرفی امامزادگان و بقاع متبرکه کمتر شناختهشده به زائران برای گسترش مسیرهای زیارتی .
راهاندازی بازارچههای صنایع دستی و سوغات برای تقویت اقتصاد محلی و جذب گردشگران .
بهبود خدمات رفاهی:
توسعه پارکینگهای طبقاتی و سامانههای حمل و نقل کارآمد برای کاهش ترافیک .
ایجاد پلتفرمهای دیجیتال (مانند “قم زائر”) برای تسهیل دسترسی به اطلاعات اقامتی و گردشگری.
افزایش ماندگاری زائران در قم نیازمند همکاری همهجانبه دستگاههای اجرایی، سرمایهگذاران، و گروههای مردمی است. با توجه به تأکید مدیرکل اوقاف استان قم، تحقق این هدف نهتنها به رونق اقتصادی منجر میشود، بلکه جایگاه بینالمللی قم را به عنوان یک قطب گردشگری مذهبی پایدار ارتقا خواهد داد.
