تالاب مُره قم در آستانه نابودی؛ هشدار کارشناسان درباره تبدیل شدن به کانون ریزگرد

به گزارش هنرقم، علی زنگنه: تالاب مُره، یکی از پنج تالاب مهم استان قم، به دلیل احداث «بند رودخانه شور» و کاهش حقابه، با تهدید جدی نابودی مواجه شده است. این تالاب ۱۱ هزار هکتاری که میزبان پرندگان مهاجر و نقش کلیدی در مهار گردوغبار دارد، اکنون به گفته کارشناسان در خطر خشک شدن و تبدیل به کانون ریزگرد است .

وضعیت بحرانی تالاب مُره
– کاهش حقابه: احداث بند روی رودخانه شور (تنها منبع تغذیه تالاب) از سال ۱۳۹۸ موجب کاهش ۹۰ درصدی آب ورودی به تالاب شده است. مدیرکل محیط‌زیست قم تأکید می‌کند این بند «اشتباهی بزرگ» بوده و نیاز آبی تالاب را نادیده گرفته است .
– تهدید زیست‌بوم: تالاب مُره زیستگاه ۴۰ گونه گیاهی و پرندگان نادر مانند تنجه و حواصیل است. خشک شدن آن نه‌تنها این گونه‌ها را نابود می‌کند، بلکه تعادل اکوسیستم کویر مرکزی را برهم می‌زند .
– خطر ریزگردها: موقعیت تالاب در همسایگی کویر مرکزی، آن را به خط مقدم مقابله با گردوغبار تبدیل کرده است. خشک شدن آن می‌تواند بحران ریزگردها را تا استان‌های همجوار گسترش دهد .

علل بحران
۱. احداث بند رودخانه شور: این پروژه با هزینه ۱۸۰ میلیارد تومان و به بهانه «احیای پوشش گیاهی» اجرا شد، اما به جای مهار کویر، آب تالاب را به سمت شنزارها منحرف کرده است .
۲. تغییر مسیر تاریخی رودخانه: تصاویر ماهوار‌ای نشان می‌دهد مسیر طبیعی رودخانه شور پس از احداث بند تغییر کرده و رسوب‌گذاری پشت بند، جریان آب را مختل کرده است .
۳. بی‌توجهی به هشدارها: سازمان محیط‌زیست قم بارها به منابع طبیعی درباره تخلفات این پروژه هشدار داده، اما اقدام اصلاحی صورت نگرفته است .

واکنش‌های مسئولان
– استاندار قم دستور اصلاح فوری بند را صادر کرده و تأکید کرده است: «هیچ نهادی حق انحراف آب رودخانه شور را ندارد» .
– مدیرکل منابع طبیعی قم مدعی است این پروژه برای «بیابان‌زدایی» اجرا شده، اما کارشناسان معتقدند احیای ۳ هزار هکتار از ۷۰ هزار هکتار هدف، نشان‌دهنده شکست طرح است .

راهکارهای فوری
– تخریب بند رودخانه شور: سازمان محیط‌زیست خواستار بازگشت به مسیر طبیعی رودخانه و لایروبی کانال‌های ورودی به تالاب است .
– تأمین حقابه: وزارت نیرو مکلف است حقابه تالاب را از سیلاب‌ها و آب‌های پایه تأمین کند تا از خشکی کامل جلوگیری شود .
– استفاده از ظرفیت گردشگری: تالاب مُره می‌تواند با برنامه‌ریزی مناسب به قطب اکوتوریسم تبدیل شود، مشروط به حفظ پایدار منابع آبی .

هشدار نهایی
کارشناسان هشدار می‌دهند اگر روند فعلی ادامه یابد، تالاب مُره تا ۵ سال آینده به طور کامل خشک خواهد شد و قم را به کانون جدید ریزگردها تبدیل می‌کند. این بحران تنها با عزم ملی و اجرای سریع راهکارهای فنی قابل مهار است .

منابع:
– خبرگزاری تسنیم
– خبرگزاری مهر
– ایرنا
– ایسنا
– گزارش‌های محلی قم