کمبود کتابخانه‌های عمومی در استان قم؛ چالش‌ها و راهکارها

به گزارش هنرقم، علی زنگنه: استان قم به‌عنوان یکی از مهم‌ترین قطب‌های فرهنگی و مذهبی ایران، با کمبود شدید کتابخانه‌های عمومی مواجه است. با وجود تلاش‌های انجام‌شده، تعداد کتابخانه‌های موجود پاسخگوی نیاز جمعیت این استان نیست و مسئولان خواستار توجه جدی‌تر به این موضوع هستند.

وضعیت فعلی کتابخانه‌های عمومی در قم
بر اساس آمار ارائه‌شده توسط مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان قم، این استان در حال حاضر تنها ۲۶ کتابخانه عمومی دارد که از این تعداد، کتابخانه مرکزی قم با بیش از ۱۳ هزار عضو، یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگی محسوب می‌شود . همچنین، کتابخانه‌های مشارکتی مانند کتابخانه امام صادق (ع) و دارالعرفان نیز توسط مراجع تقلید و شخصیت‌های علمی در اختیار عموم قرار گرفته‌اند .

با این حال، بر اساس استانداردهای جهانی ایفلا (IFLA)، به‌ازای هر ۲۵ هزار نفر باید یک کتابخانه عمومی وجود داشته باشد. این در حالی است که قم با جمعیتی بیش از ۱.۲ میلیون نفر (با احتساب زائران و مجاوران)، نیازمند حداقل ۵۶ کتابخانه است و در حال حاضر با کمبود ۳۰ کتابخانه مواجه است .

 مناطق بحرانی و نیازمند کتابخانه
– پردیسان: با تراکم جمعیتی بالا و وجود ۱۸ مرکز آموزش عالی، این منطقه به‌شدت به کتابخانه عمومی نیاز دارد .
– مناطق روستایی و عشایری: اگرچه کتابخانه‌های روستایی مانند لنگرود و سلفچگان در حال راه‌اندازی هستند، اما همچنان بسیاری از روستاها و مناطق عشایری از دسترسی به کتاب محرومند .
– هسته مرکزی شهر: توسعه شهری باعث کاهش تعداد کتابفروشی‌ها و مراکز فرهنگی در بافت قدیمی قم شده است .

 چالش‌های توسعه کتابخانه‌ها
۱. مشکلات مالی و زمین: نهاد کتابخانه‌های عمومی یک سازمان غیردولتی است و مالکیت زمین‌های کتابخانه‌ها بر عهده شهرداری و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است .
۲. عدم تخصیص بودجه: نیم‌درصد از بودجه شهرداری‌ها که باید به کتابخانه‌ها اختصاص یابد، به‌صورت کامل به قم تعلق نمی‌گیرد .
۳. کمبود مشارکت خیرین: با وجود تلاش‌ها، جذب خیرین برای ساخت کتابخانه‌ها کافی نبوده است .

 راهکارها و اقدامات در دست اجرا
– افتتاح کتابخانه شهدای خدمت لنگرود و تلاش برای راه‌اندازی کتابخانه سلفچگان تا پایان سال جاری .
– توسعه خدمات مرجع مجازی در تمام کتابخانه‌های استان و افزودن پایگاه‌های اطلاعاتی جدید .
– برگزاری برنامه‌های فرهنگی مانند پویش‌های کتابخوانی و همکاری با نهادهای علمی و مذهبی برای ترویج مطالعه .

 سخن پایانی
کمبود کتابخانه در قم نه‌تنها یک مشکل فرهنگی، بلکه یک چالش اجتماعی است که می‌تواند بر سطح دانش و آگاهی عمومی تأثیر منفی بگذارد. ضروری است مسئولان استانی و کشوری با همکاری خیرین، در جهت رفع این کمبود گام‌های عملی بردارند تا قم به‌عنوان «شهر هزار کتابخانه» شناخته شود .

منابع:
– خبرگزاری مهر
– خبرگزاری ایبنا
– پایگاه قدیری‌نیوز
– نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور